Frank Timmers hield een onderhoudende lezing in de Schattelijn over het carnavalsfeest
Frank Timmers hield een onderhoudende lezing in de Schattelijn over het carnavalsfeest (Foto: Judith Prakke)

Warmdraaien voor het carnavalsfeest

Op donderdag 21 februari hield Frank Timmers een lezing voor de Oudheidkundige Kring 'Geertruydenberghe'. Voorzitter Jan van Gils heette hem hartelijk welkom. Het werd een gezellige avond in de Schattelijn...

GEERTRUIDENBERG - Frank Timmers werkt als journalist bij BN De Stem en hij is secretaris van de Brabantse carnavalsfederatie. Ook is hij juryvoorzitter van het bloemencorso van Zundert en het Fruitcorso van Tiel. Hij is in de eerste plaats journalist. Waarom Tiel en Zundert? "Ik houd van organiseren," vertelt Frank in de pauze.

Het spel carnaval wordt al sinds mensenheugenis gevierd. Vóór het begin van de jaartelling was het vooral een vruchtbaarheidsfeest. De religieuze wortels dateren pas van 1091 bij het concilie van Beneveto. Het werd ingepast in het kerkelijk jaar, veertig dagen voor Pasen. Vasten nadat je je nog eenmaal te buiten was gegaan tot Aswoensdag.

Schokkend zijn de spelletjes die ze toen speelden; katknuppelen, hanengevechten en het gansrijden. In dat laatste spel wordt de levende gans de nek met zeep ingesmeerd en op de kop gehangen. De deelnemer werd geacht rijdend de nek van de gans in een keer af te trekken. "Tegenwoordig wordt dit alleen nog maar in België gedaan,…" vertelt Frank Timmers. "Maar dan met dode ganzen..."

Bestuurders hebben een haat-liefde verhouding met het feest. Bendes verkleedden zich als feestvierders gedurende de tachtigjarige oorlog. Toen besloot het stadsbestuur op last van de kerk in 1630 tot het verbod om: "in maskerade te lopen en schandalenze en onbehoorlijke activiteiten te ontplooien." Dat er wel vaker van verminderde oplettendheid in de carnavalsnacht handig gebruik gemaakt wordt, blijkt ook uit het historische feit dat, "de list met het turfschip in Breda, u allen welbekend, tijdens carnaval werd uitgevoerd". Het feest werd af en toe verboden, maar het werd bij restricties ondergronds gehouden. In de Tweede Wereldoorlog werd het feest verboden door de Duitsers. Er werd een kok bij de Bredase societeit Concordia opgepakt. Een vergissing. "Hij rookte in zijn pauze een sigaretje." Vanaf 1944 tot nu is er eindelijk erkenning voor het zottenfeest.

In Limburg wordt de plaatsnaam gewoon in dialect uitgesproken. Typisch van hier zijn de andere namen voor steden. Raamsdonksveerders noemden Geertruidenbergers, omdat ze zo op hun pot met geld zaten, pottenschijters!

Verkleden is van alle tijden om het klassenverschil te verhullen. Men droeg zogenaamde mombakkes, maskers. Typisch voor Bergen op Zoom waren de vitrages. Dit kwam omdat de mensen daar zo arm waren. "Na het feest klopten ze de vitrages gewoon even uit en hingen ze ze weer op," vertelt Frank Timmers.

Carnaval wordt bedreigd door vergrijzing, door regels, door minder horeca. "Carnaval heeft echter eerder tegenwind gehad. Tegenwind maakt krachtiger."

Door Judith Prakke

Lezing in De Schattelijn

Meer berichten