Foto:

In de huid van mijn Poolse opa

OOSTERHOUT - Koen van Groesen heeft een documentaire dgemaakt over zijn Poolse opa: Michal Salewicz bevrijder van Oosterhout en Breda. Koen werkt nu bij de publieke omroep: "Maar voor mij was dit persoonlijke verhaal echt heel bijzonder om te maken. Mijn opa was tijdens de oorlog in Oosterhout ingekwartierd en heeft daar mijn oma ontmoet. Na de oorlog is hij voor de liefde terug gekomen en heeft tot zijn dood aan de Pottebakkerstraat gewoond."

De documentaire wordt in het Chassé Theater Breda en in de Bussel (Oosterhout) vertoond op op woensdag 23 oktober en een aantal keer op zondag 27 oktober (waaronder in het Pools) en op 29 oktober en 31 oktober in het Nederlands.
Een gratis voorstelling vindt plaats op de Grote Markt in Breda om 16.15 uur op zaterdag 26 oktober. Voor meer informatie: www.mijnpoolseopa.com

Koen vertelt over zijn motivatie en aanleiding om de film te maken: "Het is 74 jaar bevrijding van Breda en ik raak aan de praat met een jonge Poolse Nederlander. Een scholier uit Breda die een roos legt op het Ereveld. Hij vertelt mij dat hij zijn klasgenoten heeft moeten vertellen dat Breda is bevrijd door de Polen en niet door de Amerikanen. Ik kijk om mee heen en schat dat meer dan de helft bestaat uit Nederlandse Polen. Waarom tonen zij onze bevrijders het respect, dat wij soms vergeten. Als kleinzoon van een Poolse bevrijder doet me dat erg veel. En als historicus en programmamaker denk ik dat dit verhaal verteld moet worden. Het verhaal van Michal Salewicz, ofwel mijn Poolse Opa. Door de ogen van zijn kleinzoon."

"Als kleinzoon van een Poolse strijder kan ik mij eerlijk gezegd geen voorstelling maken van oorlog. Op je achttiende moeten vluchten voor de Duitsers. Zwerven door Europa zonder spullen. In record tijd je jeugd verliezen om soldaat in oorlogstijd te worden. Jouw kameraden om je heen zien sterven, zodat je een vreemd land kunt bevrijden. En vervolgens het zo geliefde moederland niet meer in mogen, omdat ze je daar als verrader zien. Dit is dit het verhaal van mijn opa: Michal Salewicz. Vertelt door de ogen van zijn kleinzoon. En gefilmd door cameraman Rob Vermaas."

"Ik heb een verhaal gemaakt door de ogen van mijn opa. Als kleinzoon en onderdeel van deze tijd heb ik me verbaast en verwonderd. Opa moest als 18-jarige vluchten voor de Duitsers aan de ene kant en Russen aan de andere. Hij was toen als dienstplichtige jongere opgeroepen voor het Poolse leger. Er is stevig gevochten tegen de Russen en Duitsers (Hitler-Stalin pact), maar uiteindelijk hielden ze geen stand. Toen had mijn opa een keus, terug naar zijn vader, moeder en zijn broer en zussen. of vluchten. Hij koos voor het oversteken van de rivier naar Roemenië. Een keus zijn leven compleet veranderde. Hij heeft zijn geboortedorp Sinkow en zijn vader en moeder nooit meer terug gezien. Als kleinzoon ga ik terug naar zijn geboortedrop, dat als gevolg van de Tweede Wereldoorlog nu in de Oekraïne ligt. Een deel van mijn familiegeschiedenis die ik helemaal niet ken."

In Roemenië gaat opa werken bij een boer, tot hij hoort dat het Poolse leger hergroepeert in Frankrijk. Dan onderneemt hij een lange reis. Maar kort na aankomst moet hij opnieuw vluchten voor de oprukkende Duitsers. Via London komt hij in Schotland terecht. Mijn opa bij de tankdivisie in het 24ste regiment Ulanen onder leiding van generaal Maczek. Deze tijd is vastgelegd in de film Idziemy, waarvan ook delen in de documentaire zitten.

Na D-day is het front vast komen bij het Franse Falaise. Hiervoor wordt de Poolse tankdivisie ingezet. Het lukt ze om de Duitsers te verslaan, maar het kost Maczek veel manschappen. Daarna veroveren de Polen grote delen van Frankrijk en België, totdat ze bij Naarle Nassau de Nederlandse grens bereiken. Daar ben ik, 15 jaar geleden, met mijn opa geweest om hem daar met de camera te volgen. De Polen bevrijden re regio Breda en Oosterhout, totdat het front weer bij de Moerdijk tot stilstand komt. De Polen worden enkele maanden bij de bewoners ondergebracht. In die periode komt mijn opa mijn opa tegen.

"Tijdens zijn verblijf in Oosterhout wordt door Stalin, Churchill en Roosevelt het het verdrag van Jalta getekend. Polen wordt uitgeleverd aan de Communistische Russen. En Oost-Polen wordt zelfs Oekraine en onderdeel van de Sovjet-Unie. Opa weet dat hij nooit meer terug naar huis kan. Maar toch vechten de Polen door om de rest van Nederland te bevrijden. Na de oorlog komt mijn opa terug om met mijn oma te trouwen. Ze vestigen zicht in Oosterhout en krijgen vijf kinderen en acht kleinkinderen waaronder ik. Op de begraafplaats van Breda liggen 156 oud-strijders begraven. In 2005 ben ik er samen met mijn opa geweest voor een televisieprogramma. Opa sprak toen de wens uit om na zijn dood tussen zijn gesneuvelde kameraden te mogen liggen. In 2007 is daar zijn as verstrooid. Een nalatenschap die we niet verloren mogen laten gaan. Graag zou ik ook aan de jonge generatie laten zien hoe waardevol onze vrijheid is. Dat jonge Poolse mannen daar tijdens maar zeker ook na de oorlog grote offers voor hebben gebracht. "

Meer berichten